محمد بن أحمد المقدسي ( المشاري ) ( مترجم : علينقي منزوي )
537
أحسن التقاسيم في معرفة الأقاليم ( فارسي )
آگاه شوند ، واينان نيز مطمئن شوند كه آنان زيانى به در نرسانيدهاند . هنگامى كه اينان بر قفل مىكوبند گوش بر در مىنهند تا زمزمهء آنان را بشنوند . در نزديكى اينجا نيز يك دژ بزرگ هست كه ده فرسنگ در مانندش « 1 » مىباشد « 2 » نزديك خود دروازه نيز دو دژ هست به مساحت دويست ذراع « 3 » دم در هر دژ درختى وميان دو دژ چشمهاى گوارا هست آلتهائى كه سد با آنها ساخته شده ، مانند ديگهاى آهنين وكفگيركها ، در يكى از آن دو دژ نگاهدارى شده است . بر هر اجاق « 4 » چهار ديگ هست همانند ديگهاى صابونپزى . پس ماندهاى نيز از خشتهاى آهنين زنگ زده به يك ديگر چسبيده آنجا مانده است « 5 » از كساني كه آنجا بودند پرسيديم
--> ( 1 ) خردادبه : در ده فرسنگ است كه مىشود صد فرسنگ ( 2 ) در خردادبه اين عبارت پيش از عبارت 4 تا 9 نهاده شده است . ( 3 ) خردادبه : 200 * 200 ذراع . ( 4 ) متن مقدسي خردادبه : « على كل ديكدان اربع قدور » است . در ادريسى به نقل دخويه : « والقدور فوق ديكدانات » آمده است . ( 5 ) در اينجا خرداد به 15 سطر زير را افزايش دارد : سلّام گويد : من از حاضران دژنشين پرسيدم : آيا اين دروازه تا كنون آسيب ديده است ؟ ايشان گفتند جز اين اندك شكاف عيبى نكرده است ، شكافى مانند نخ نازك بود ، من پرسيدم : آيا از آن بيمى داريد گفتند : نه اين در پنج ذراع كلفتى دارد به ذراع اسكندرى كه هر يك آن يك ونيم ذراع اسود است . من چاقوئى از كفش خود بيرون آورده نزديك در شدم واندكى از زنگ آن را تراشيده در دستمال پيچيدم تا به واثق نشان دهم . بر بالاى لنگهء راست دروازه با زبان باستانى نوشته شده است : آنگاه كه وعدهء خدايم برسد آن را خرد خواهد كرد : وعدههاى خداى من استوار است ( قرآن 18 : 98 ) ما به آن ساختمان مىنگريستيم كه بيشتر ردههايش پيدا بود ، يك رگ زرد با مس ويك رگ سياه با آهن چيده شده بود . جاى قالب ريزى دروازه ، كه در كوه كنده شده ، وجاى ديگها كه در آنها مس وآهن را گداخته ودر مىآميختند ، وجايگاه ذوب سرب ومس وديگهائى مانند مس ، كه هر ديگ سه دسته مىداشت كه در آنها زنجير با قلاب نهاده به وسيلهء آنها مس گداخته را به بالاى ديوار مىبردهاند ، همه را ديديم .